Ailem ve Ben
 
Önce check-up sonra okul

Çocuk Sağlığı Hastalıkları Uzm. Dr. Sinan M. KAYIRAN - VKV Amerikan Hastanesi

Çocuğun sağlıklı bir eğitim dönemi geçirebilmesi için öncelikle okulun bulunduğu alanın uygun olması gerekmektedir. Okulun yeri, çevresi, binası, mimarisi, altyapısı, oyun ve spor alanları, su temini, kantinler, çöplerin yok edilmesi, tuvaletler, ısınma, havalandırma, aydınlatma, sıralar, sınıfların büyüklüğü gibi konular sağlıklı okul çevresi tanımı içinde yer almaktadır. Sağlıklı bir okul çevresi çocuğun kendi sağlığının korunmasına yardımcı olacağı gibi ona sağlık eğitimi verebilmek için de iyi bir örnektir. Okullar hava kirliliğinin, gürültü kirliliğinin, kötü davranış alışkanlığı kazanmaya uygun toplumsal yapının, trafik yoğunluğunun, demiryollarının, elektromanyetik alanların ve çevre kirliliğine neden olabilecek fabrikaların bulunduğu yerlerden uzakta inşaa edilmelidir.

Okul öncesi check-up programı
Özellikle ilk kez okul ortamına girecek çocukların ayrıntılı bir şekilde çocuk doktorunun kontrolünden geçirilmesi şarttır ve bu kontroller her yıl yenilenmelidir. Aksi halde, fark edilmeyen sağlık sorunları çocukların okul performansını ve geleceğini etkileyebilmektedir. Bu nedenle okul öncesi check-up programı yapılmasında yarar görülmektedir. Bu programda öncelikle çocuk sağlığı ve hastalıkları doktoru tarafından detaylı bir fizik muayene yapılmaktadır. Çocuğun boyu, kilosu, kan basıncı, kalp atımı ve solunum hızı belirlenmektedir. Yaşına uygun referans çizelgelerle bu değerler karşılaştırılmalıdır. Fiziksel bir sorun muayenenin detaylarında incelenmelidir.

Omurga Kontrolü: Özellikle ergenlik dönemine giren çocuklarda iskelet sistemi muayenesinde skolyoz (omurga eğriliği) ve eklemlerde ağrı araştırılmalıdır. Bu muayenede ayrıca çocuğun motor gelişimi, işitme, görme ve konuşma becerileri değerlendirilmelidir.

Ağız Sağlığı: Ağız diş sağlığı kontrol edilmeli, bu yönde önerilerde bulunulmalıdır. Birtakım kan analizleri ve biyokimyasal tetkikler kontrol amacıyla istenmelidir.

Kansızlık: Özellikle büyüme gelişme ve beyin gelişimi için çok önemli olan ve Türkiye’de sıklıkla görülen kansızlık (demir eksikliği anemisi) için tam kan sayımı, demir depoları ayrıca  karaciğer ve böbrek fonksiyonları irdelenmelidir. Tam idrar analizi ve idrar kültürü analizi yapılmalıdır.

Aşı Kontrolü: Hangi yaşta olursa olsun her çocuğun aşıları sorgulanmalıdır. Çünkü okul gibi kalabalık ortamlarda enfeksiyon hastalıklarının arttığı bilinen bir gerçektir. Çocukları enfeksiyon hastalıklarından koruyan aşıların, zamanında ve eksiksiz yapılması büyük önem taşımaktadır. Okul öncesi çocuklarda (4-6 yaş) difteri, tetanoz, boğmaca, çocuk felci, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeği aşıları yapılmalıdır. PPD (verem testi) ile verem aşısı durumu değerlendirilmelidir. Yeni doğduğu dönemlerde yapılan verem aşısının koruyuculuğu bittiği ya da azaldığı için ülkemiz şartlarında bu dönemde tekrarı uygun olmaktadır. Su çiçeği aşısı yapılmamış ya da hastalığı geçirmemiş çocuklara su çiçeği aşısı yapılmalıdır. Aynı şekilde hepatit A aşısı yapılmamışsa aşının yapılması gereklidir.

Okul çağında doğru beslenme
Okul çağındaki çocuklar yavaş ancak sürekli bir gelişme gösterirler. Bu nedenle çocukların beslenmesi, fiziksel gelişmeyi sağlamanın yanında sağlığı korumayı da amaçlar. Bu nedenle tüketilmesi gereken besinlerin çeşit ve miktarlarına dikkat edilmesi gereklidir. Bu durum büyüme gelişmenin devamı ve ileri dönemlerde ortaya çıkacak kronik hastalıkların önlenmesi açısından önemlidir. Beslenme alışkanlığı diş sağlığını da etkileyen önemli faktörlerden birisidir. Ülkemizde yapılan taramalarda okul çocuklarının yarısından fazlasında diş çürükleri saptanmıştır. Bu durumdan önemli ölçüde kola türü asitli ve bol şekerli içeceklerin tüketimi sorumlu tutulmaktadır.