Ailem ve Ben
 
Çocukluk çağındaki göz hastalıkları

Göz Hastalıkları Uzm. Prof. Dr. Emel BAŞAR

Çocukluk çağında en sık rastlanılan rahatsızlıklar, %2-4 oranında görülen şaşılık ve göz tembelliğidir. Gözler içe, dışa (yatay planda) veya yukarıya, aşağı (dikey planda) kayabilir ya da tek bir cisme odaklanamazlar. Bazen çocuk kafasına çeşitli pozisyonlar vererek, yüzünü sağa sola çevirerek, boynunu eğerek şaşılığı alt etmeye çalışabilir. Bu çocuklar pediatrik göz hekimince dikkatli tedavi edilmeli ve gerektiğinde gözlük, gerektiğinde kapatma, gerektiğinde cerrahi müdahale ile gözler birbirine paralel hale getirilmelidir. Aksi durumlarda şaşı gözde göz tembelliği kaçınılmaz olacaktır. Nadiren şaşılık, katarakt veya göziçi tümörü gibi ciddi hatta hayati bir olayın da ilk belirtisi olabilir. Çocukta göz bebeklerinin birinin beyaz veya sarımsı bir renk alması, katarakt veya tümör gibi patolojilere eşlik eden önemli bir işarettir.

Çocuklukta körlük sebeplerinin bir kısmı nesile geçen genetik bozukluklardan kaynaklanır. Örneğin herediter retina distrofileri, görme siniri anomalileri, doğumsal ailevi göz tansiyonu yükseklikleri, doğumsal kataraktları bunların içinde sayabiliriz. Bu nedenle akraba evliliklerinden kaçınmak gerekir. Yine gebelikte geçirilen toxoplasmosis, kızıl, kızamık, kızamıkçık gibi enfeksiyonlar çocuğun hasarlı bir gözle doğmasına yol açar.

Göz muayenesi

Prematüre çocuklarda retina gelişmesi tam olmayabilir. Bu çocukların da doğumdan itibaren periyodik takip ve tedavisi gerekir. Normal zamanında doğan çocuklarda ise, bütün bu rahatsızlıkların erken tanımlanabilmesi, görme eksikliğinin fark edilebilmesi ve gerekli tedavinin yapılabilmesi erken tanıya bağımlıdır. Çocuk 2-3 aylık iken anne ile göz teması kurabiliyorsa, 3 aylıktan sonra gözleri ile hareketli bir cismi takip edebiliyorsa ebeveyni daha rahat hareket edebilir. Ancak tüm bebeklerin gözleri, 6 aylıkken çocuk doktoru muayenesi sırasında da değerlendirilmeli, şüpheli olgular göz hekimine yönlendirilmelidir. Genelde, tüm çocuklar 2 yaşına kadar tam bir göz muayenesinden geçmelidirler.

Kırmızı göz

Çocuklarda sık rastlanan göz rahatsızlıklarından biri de kırmızı gözdür. Viral veya bakteriyel bir enfeksiyonun neden olduğu konjonktivit, kırmızı gözün en sık sebebidir. Genelde ağrısızdır. Bu durumda eller sık yıkanarak, ailenin diğer fertlerine bulaşma önlenmelidir. Göz hekimi uygun göz damlaları ile kırmızı gözü tedavi edecektir. Alerjik bünyeli çocuklardaki kırmızı göz çok kaşıntılıdır. Tanıdan sonra antialerjik göz damlaları ile tedavi edilebilirler.

Korneadaki yabancı cisim ve kornea sıyrıkları ise, ağrılı kırmızı göze neden olabilir. Bu çocuklar ışığa aşırı hassasiyet ile göz kapaklarını açamazlar. Yabancı cismin çıkartılması, antibiyotikli göz damlaları ve kapatma ile pediatrik oftalmolog tarafından tedavi edilmelidirler.

Göz sulanması

Göz sulanması, bebeklerde genelde göz yaşı kanalının doğumsal tıkanıklığı sonucudur. Gözyaşı kese bölgesine masaj uygulanarak takip edilen bu bebeklere, erken dönemde gözyaşı kanalının sonda ile açılması önerilir.

Diğer göz hastalıkları

Kapak düşüklüğü (ptozis) erken dönemde cerrahi olarak tedavi edilerek, göz tembelliğine yol açması engellenmelidir.

Blefarit, çocuklarda genelde kırma kusurlarına (miyopi, hipermetropi ve astigmatizma) eşlik eden ve göz kapağı yağ bezlerinin kronik inflamasyonuna bağlı kirpiklerde çapak, kabuk, kepeklenme ile karekterize bir rahatsızlık olup, sıcak pansumanlar ve sulandırılmış bebe şampuanı ile tedavi edilir.

Çocuklarda miyopi, bebeklikte nadir fakat okul çocuklarında sık görülür. Gözlüklere rağmen ergenlik sonuna kadar miyopi derecesi ilerlemeye devam edebilir.

Hipermetropi düşük derecelerde sadece izlenir. Yüksek hipermetroplara veya şaşılık birlikteliğinde hipermetrop çocuklara ise, mutlaka gözlükleri verilmelidir.

Kornea şeklinin düzensizliği nedeniyle ortaya çıkan astigmatlar ise, gerekli gözlüklerle tedavi edilirler. Bütün bunların saptanması göz muayeneleri sırasında olur.

Sağlıklı gözler, çocuğun okul yaşantısından başlayarak tüm hayatını etkileyecek bir özelliktir. Bu konuda ebeveynlerle, eğitimciler, çocuk hastalığı uzmanları ve çocuk göz hastalıkları uzmanlarının yakın işbirliği ile, ayrıca görme tarama programlarıyla, yukarıda özetlenen rahatsızlıkların erken tanı ve tedavisi toplum için bir kazanç olacaktır.


Banvit Çocuğum ve Ben dergisi Ocak 2006